پداگوژی موسیقی

ترس از صحنه، عشق به اجرا | اضطراب در نوازندگان

بنظر می رسد که همه ی نوازندگان حس ترس قبل از اجرا را تجربه کرده اند. این جمله میان نوازندگان بسیار متعارف است که تنها زمانی که در خانه هستند همه چیزخوب است و به محض اجرا برای دیگران هرچقدر تعداد تماشاچیان بیشتر می شود ترس و اضطراب نیز بیشتر می شود. این قضیه مربوط می شود به اضطراب اجرا از ترس صحنه (performance anxiety of stage fright).

“خداوند به ما روح ترس نداده بلکه روح قدرت عشق و عقل سلیم در وجود ما نهاده است “

ممکن است حتی معلم‌ها نیز از این قضیه رنج ببرند. البته افرادی نیز هستند که از ابتدا راحت اجرا می کنند. این موضوع واضح است چیزی که واضح نیست این است که‌:

  • -درمانی وجود دارد؟
  • چه مواردی باعث اضطراب می شود؟
  • -نشانه های آن چیست؟
  • -نوازندگان حرفه ای چطور با این قضیه دست و پنجه نرم می کنند؟
  • -ترس از صحنه با بدن و مغز چکار می کند؟
  • -آیا می شود بر آن غلبه کرد؟
  • -چرا میزان اضطراب در برخی افراد زیاد و در برخی دیگر کم است؟
  • -کسی تا بحال راجع به این موضوع تحقیقی انجام داده است؟
  • -چرا من نمی توانم به خوبی که در خانه ساز میزنم روی استیج ساز بزنم؟
  • -تمریناتی وجود دارد که بتواند کمک کند؟
  • -آیا من به عنوان یک معلم باید شاگردم را باوجود اینکه از این موضوع رنج می برد مجبور به اجرا کنم؟
  • -اگر من ترس از اجرا دارم به این معنی است که من پیانیست خوبی نیستم؟

در این مقاله که از جمله مقالات پداگوژي موسیقی محسوب می‌شود: به بررسی مواردی می پردازیم که در ترس از صحنه و اجرا دخیل هستند و در اخر راه کاری هایی که باعث کاهش اضطراب می شوند را بررسی میکنیم .ابتدا به ببرسی کامل اضطراب و مفاهیم آن می پردازیم:

اضطراب چیست؟

اضطراب احساسی است که در مواجه شدن با چالش هایی که توانایی ما را برای مدیریت آنها امتحان می کنند افزایش می یابد. در این هنگام علاوه بر افزایش حس اضطراب احساس تهدید نیز افزایش می یابد. جالب است بدانید که فیلسوف ها فضیلت اضطراب را تحسین می کنند اما عموما تجربه ی ما ازاضطراب مثبت نیست. هنگامی که مضطرب می شوید هورمون آدرنالین در مغز ترشح می شود و در این هنگام دو اتفاق در پیش رو است:

  • -عدم توانایی در کنترل کردن موقعیت
  • -عدم توانایی در پی بینی کردن موقعیت

علاوه بر این ترشح هورمون آدرنالین نشانه هایی در بر دارد از جمله:

  • سوزش معده
  • عرق کردن دست‌ها یا پاها
  • خشکی زبان و گلو
  • تپش قلب
  • لرزش دست ران لب و صدا

آیا تا به حال چنین مواردی را قبل و یا در حین اجرا تجربه کرده‌اید؟ این موارد برای شما آشنا نیستند؟ (ترس از صحنه)

بنابراین به ما بستگی دارد که از این حالت فرار کنیم و یا یاد بگیریم چطورآن را کاهش دهیم. بطور کلی موقعیت هایی که در آن اضطراب روی می دهد شامل:

  • صحبت با افرادی که نمی شناسید
  • صحبت در عموم
  • ارتباط چشمی
  • وارد شدن به مکانی
  • به مهمانی رفتن
  • غذا خوردن جلوی دیگران – رفتن به مدرسه یا کار

علت مضطرب شدن در این موقعیت‌ها معمولا ترس از قضاوت شدن  ترس از تحقیر شدن و البته  ترس از در مرکز توجه قرار گرفتن است.

اضطراب  با برانگیختگی  استرس و ترس ارتباط مستقیم دارد. برانگیختگی فیزیولوژیکی یک شدت رفتاری است که طیفی بین خواب عمیق تا برانگیختگی شدید را در بر می گیرد و می تواند هم تجربه ای مثبت باشد و هم منفی . در صورتی که مثبت باشد جنبه هیجانی دارد و اگر منفی باشد به اضطراب جسمی تبدیل می شود. زمانی که اضطراب روی جسم و احساسات تاثیر می گذارد حس ترس جنگیدن و فرار کردن بطور ناخودآگاه افزایش می یابد.قابل ذکر است که اضطراب جسمی در روزهای قبل از اجرا خیلی کم و در روز اجرا به سرعت رشد می کند و تمرکز را تا حد زیادی از بین می برد.درعین حال در صورتی که ویژگی های روانی و رفتاری متاثر اضطراب می شود حس نگرانی وحشت افزایش یافته و البته احتمال خطای تکنیکی از یاد بردن و عدم تمرکز افزایش می یابد.و در اخر استرس حسی است که دراثر خواست محیط که احتیاج به جواب دارد بوجود می آید و این خواست ها عموما غیرقابل بدست آوردن هستند.

انواع اضطراب

  • Adaptive anxiety(اضطراب تطبیقی)

در این حالت حس انگیختگی افزایش می‌یابد زیرا بدن به حالتی در می آید که گویا در موقعیت تهدید و چالش است. دقیقا مانند حالت هیجان که باعث عملکرد بهتر در اجرا می شود.

  • Reactive anxiety(اضطراب واکنشی)

این حالت از اضطراب در اثرعدم توانایی نسبت به پاسخ دادن به خواسته های موقعیت است.

  • anxiety (اضطراب ناسازگار)

در این موقعیت قابلیت فکر کردن و حل مشکلات مختل می شود و تاثیر منفی روی رفتار و اجرا می گذارد.

  • pathological anxiety (اضطراب پاتولوژیک)

این نوع از اضطراب در اثر عدم توانایی در مشخص کردن علت وقوع واقعه ای بوجود می آید.

همانطور که اشاره شد برخی از انواع اضطراب مفید و مثبت هستند برخلاف اینکه اکثرا تصور منفی از اضطراب داریم. بنابراین اضطراب دو جنبه دارد: یک جنبه مثبت که شامل برانگیختگی است و باعث هیجان میشود. در این حالت به جای فرار از اضطراب بهتر است در آن حرکت کنید. و در عین حال جنبه منفی که شامل دلهره و عصبی بودن می شود.از دیگر ساختارهای اضطراب ساختار ویژگی وحالت است.اضطراب حالت یک حالت عاطفی گذرا است که با افزایش تنش و دلهره مشخص می شود. اما اضطراب ویژگی نسبتا پایداراست ولی بیشتر تمایل به حس نگرانی مزمن دارد.

ترس از صحنه و اضطراب اجرا
+ ساعت‌های بعد از اجرا
– ساعت‌های قبل از اجرا

همانطور که در شکل میبینید میزان اضطراب شناختی از جمله نگرانی و یا کمبود اعتماد بنفس و البته میزان اضطراب جسمی از جمله ترس و فرار کردن از اجرا از 48 تا 1 ساعت قبل از اجرا یکسان است. اما از یک ساعت تا نزدیک شدن به زمان اجرا میزان اضطراب جسمی بطور چشم گیری افزایش می یابد این درحالی است که همچنان میزان اضطراب شناختی ثابت است و بعد از اجرا تا 24 ساعت بعد از آن میزان اضطراب شناختی و جسمی هر دو به یک میزان کاهش می یابد تا به حد صفر برسد.

نمودار براندیختگی

شکل بالا ارتباط بین برانگیختگی و میزان پیچیدگی قطعه را نشان می دهد.اضطراب اجرا ارتباط مستقیمی با شخصیت فرد قطعه و فضای اجرا دارد.طبق این شکل کسانی که میزان اضطراب ویژگی که پایدار و به شکل نگرانی مزمن است دارند به میزان انگیختگی کمتری احتیاج دارند تا اجرای موفقی داشته باشند در عین حال میان برانگیختگی و پیچیدگی قطعه رابطه برقرار است بطوریکه قطعه ای با پیچیدگی زیاد به برانگیختگی کمتر و برعکس احتیاج دارد تا اجرایی بهتری باشد. بنابراین میزان برانگیختگی بستگی به سطح قطعه و میزان اضطراب شناختی دارد. به علاوه کسانی که بطور طبیعی مضطرب هستند به سطح پایین تری از برانگیختگی احتیاج دارند.نکته قابل توجه این است که سیستم عصبی پاراسمپاتیک که بخشی از سیستم عصبی است بدن را بعد از برانگیختگی به تعادل باز می گرداند.زیرا وظیفه ی این قسمت کاهش برانگیختگی در زمانی است که تهدیدی وجود ندارد.

ترس از صحنه ایران موزیکولوژي

           برانگیختگی فیزیولوژیکی:‌ طبق این شکل درصورتی که برانگیختگی فیزیولوژیکی متوسط باشد اجرا در نقطه اوج خود قرار میگیرد و اگر کمتر باشد کیفیت اجرا نیز پایین تر می آید.

اضطراب اجرای موسیقی | ترس از صحنه

این نوع از اضطراب که پیچیده تر از دیگر انواع اضطراب است تجربه ی دلهره ای شدید و مداوم مربوط به اجرا است و ترکیبی از نشانه های عاطفی شناختی جسمانی و رفتاری است. اجراکنندگان به مقدار مشخصی از برانگیختگی و اضطراب احتیاج دارند که اجرای خود را به حد معقولی برسانند . بنابراین افزایش اضطراب تحت بعضی شرایط می تواند عملکرد را تسهیل دهد بخصوص برای نوازندگانی با تسلط بر وظایف بالا. بنابراین اجراکنندگانی باتجربه بالا به اضطراب بیشتری احتیاج دارند که به نقطه اوج اجرا برسند.قابل ذکر است که منظور نوعی از اضطراب است که جنبه مثبت دارد و مربوط به هیجانات است. در حالی که اضطراب شناختی بالا باعث مشغولیت فکری بیشتر مانند گفت و گوی منفی با خود و یا تمرکز روی واکنش دیگران می شود. ترس ازصحنه بیشتر در نوجوانان و بزرگسالان دیده می شود زیرا ترس از صحنه پدیده ای است از ادغام امور تحلیلی و امور شهودی.به علاوه بزرگسالان بیبشتر با حقیقت روبه رو هستند تا کودکی که درگیر تخیلاتش است.مورد قابل توجه این است که هم انسانهای با استعداد و هم بی استعداد ترس از اجرا را تجربه می کنند بنابراین این مورد ارتباطی با میزان استعداد اجراکننده ندارد.همچنین هم کسانی که تجربه اجرا دارند و هم تجربه ندارند نیز ممکن است موقع اجرا مضطرب شوند.حتی کسانی که به شهرت بین المللی رسیده اند نیز از این قاعده مستثنی نیستند.

ترس از صحنه و مواردی که به پی خود دارد

نکته ای که وجود دارد این است که ما اصطلاحات اضطراب اجرای موسیقی و ترس از صحنه را یکسان به کار می بریم . در صورتی که ترس از صحنه فرم شدت یافته اضطراب اجرای موسیقی است و در این حالت احتمال شکست در اجرا بیشتر می شود چرا که ممکن است متوقف شدن و یا حواس پرتی به علت زیر فشار قرار گرفتن برای یک اجرای خوب اتفاق بیفتد.بنابراین ترس مربوط به عدم کنترل داشتن روی مغز و بدن و اشتباه کردن آنها است که باور دارد در خطر است. در این حالت غریزه بقا به ما می گوید در برار آنچه دردناک است یا فرار کن و یا بجنگ.اگر این غریزه فعال شود واکنش بیوشیمیایی در بدن ایجاد می شود که ترس را به وحشت تبدیل می کند.هرچقدر بیشتر وحشت کنیم و دربرابر آنچه اتفاق می افتد مقاومت کنیم بر ما بیشتر قدرت خواهد گرفت.اگر به شدت باور داشته باشیم که بدترین اتفاق خواهد افتاد آنقدر ترس در مورد آن ایجاد می کنیم که احتمال وقوع آن را افزایش می دهیم . ما باید احتمال وقوع و پیامدهای واقع بینانه را ارزیابی کنیم و سپس برای جلوگیری از آن برنامه ریزی کنیم. برای مثال شما می ترسید موقع اجرا چیزی را فراموش کنید و همه فکر کنند شما احمقید. اول از همه باید قبول کنیم که بله این اتفاق ممکن است بیفتد و اگر چنین شود زندگی تمام نمی شود و ما را به جزیره ای متروک نمی برند که آنجا بمیریم. حتی اگر شغلمان را بخاطر این اشتباه از دست بدهیم شغل دیگری خواهیم یافت و بی خانمان و کارتن خواب نمی شوید و یا حتی در بدترین حالت مجبور می شوید از تماشاچیان عذرخواهی کنید.بنابراین اگر نسبت به ترس حساسیت زدایی کنیم و آن را تحمل کنیم ذهن ما متوجه می شود که این یک تهدید برای بقا نیست و در نهایت واکنش فیزیکی ما کاهش می یاید و بعد از آن چرخه ی مثبت آغاز می شود.برای مثال خود را درحال استراحت کردن در برابر موجی که به سمت شما می آید تصور کنید و از آن موج استقبال کنید تا زمانی که بطور طبیعی ازبین برود.

Iranmusicology

ترس از اجرا معمولا مربوط به قبل از اجرا است و به محض شروع اجرا کمتر می شود.

تجربه ترس از اجرا احساس شرم را در ما به وجود می آورد. حتی ممکن است فکر کنید این اتفاق تنها برای شما می افتد.(طبق یک گزارش هلندی 59 درصد نوازندگان ارکستر از اضطراب اجرا رنج می برند)این ترس و اضطراب نشان دهنده نقص شخصیت و یا ضعف شخصی نیست. این تنها یک نوع فوبیا در دسته ی بزرگ تری از اضطراب است که در عملکرد ایجاد ناراحتی می کند.(فوبیای اجتماعی)

البته قابل ذکر است که بین فوبیای اجتماعی و اضطراب اجرای موسیقی تفاوت وجود دارد.فرد مبتلا به فوبیای اجتماعی  ترس از ارزیابی منفی در موقعیت تهدیدآمیز دارد برای مثال حساسیت بیش از حد به انتقاد  ارزیابی منفی و یا طرد شدن عزت نفس پایین و یا احساس حقارت دارد.درصورتی که اضطراب اجرای موسیقی نگرانی درباره داشتن توانایی لازم برای اجرای شایسته است و میتواند به شکل انتظار منفی قبل از اجرا  انتظار قضاوت منفی شدن از سمت دیگران و اینکه اجرا ضعیف باشد نمود پیدا کند. بنابراین این ترس نشان از بی کفایتی یا ضعیف بودن شما نیست. این تنها نوعی اضطراب است که ریشه در دو چیز دارد:

  • بیولوژی
  • تجربیات شما از زندگی

اضطراب و ترس‌هایی که داریم مربوط به تجربه های ما در دوران گذشته است که بطور کامل حل نشده اند.برای مثال ممکن است قضاوت شده باشیم  کمبود حمایت و تشویق داشته باشیم و یا اینکه همیشه دیگران از ما انتظارات بالایی داشته اند.این اتفاقات گذشته ما را در حال حاضر چیزی که هستیم ساخته است.همچنین تصوری که ما از خودمان داریم وانتظاراتی که دیگران از ما دارند درذهن خودآگاه ما مانده است.بنابراین ما باید برگردیم به گذشته ای که با خانواده و معلم و مشکلاتی که با آنها داشته ایم اما نه برای سرزنش کردن آنها فقط برای اینکه بتوانیم شرایط کنونی مان را بهتر بفهمیم.

بنابراین توجه داشته باشید که ترس همواره ما را از تحصیلات بالاتر از رفتن به حرفه ای و بدست آوردن فرصت ها باز می دارد.همچنین روی اعتماد بنفس تاثیر بسزایی دارد بطوریکه احساس حقارت و بی کفایتی را در ما نهادینه می کند بخصوص زمانی که خودمان را با کسانی مقایسه می کنیم که به راحتی اجرا می کنند.در هرحال هرچقدر بیشتر اجرا کنید بیشتر می توانید موقعیت های استرس زا را به انجام یک کار ساده تبدیل کنید.

موقعیت هایی که میزان اضطراب و ترس از صحنه در آن افزایش می یابد

یکی از موقعیت هایی که میزان اضطراب در آن متفاوت است اجرا برای هئیت داوران است.

بطوریکه اگر شما برنامه اجرا برای گروهی از داوران را داشته باشید میزان استرس در این حالت بیشتر از موقعیت عادی است. در این حالت چه ژوری و نوازنده از قبل یکدیگر را بشناسند و چه نشناسند این موضوع تاثیری در کاهش میزان اضطراب ندارد.مورد قابل توجه این است که هرچه تعداد تماشاچیان بیشتر شود میزان اضطراب بیشتر می شود و البته اگر گروه تماشاچیان تخصصی در رپرتوار اجرایی داشته باشند این مورد نیز در افزایش اضطراب نقش دارد تا زمانی که تماشاچیان اطلاع و یا تخصصی در رپرتوار اجرایی ندارند .موقعیت دیگری که میزان اضطراب در آن بیشتر از دیگر مواقع است اجرایی تک نوازی است. شایان ذکر است که میزان اضطراب بعد از تک نوازی در آنسامبل و بعد از آن ارکستر بیشتر است.

تک نوازی > آنسامبل > ارکستر

ترس از اجرا و صحنه به شکلهای مختلف:

  • ترس از شکست
  • ترس از ندانستن
  • ترس از اینکه چطور جلوه پیدا می کنید
  • ترس از اینکه به اندازه کافی خوب نباشیم-ترس از غش کردن
  • ترس از احساسات
  • ترس از انتقاد
ترس از صحنه در نوازدنگان کلاسیک

اصلی ترین ترس، ترس از دست دادن کنترل است که مربوط به کمبود اعتماد بنفس است.

مواردی که در ترس از صحنه دخیل است:

  • ممکن است شما به اندازه کافی تمرین نکرده باشی
  • تجربه کافی از موفقیت نداشته باشید
  • گلوسوفوبیا به معنی ترس از اجرای موسیقی برای عموم

بطورکلی اجرای خوب شامل اگاهی از آسیب پذیری مثل اضطراب  تمرین و امادگی کافی  مچ بودن بین پیچیدگی وظیفه و میزان مهارت و همچنین تمرین کافی با دیگر اجراکنندگان در قالب آنسامبل است.

علاوه بر تمامی این موارد قابل ذکر است که کیفیت اجرا به سه عامل اصلی بستگی دارد:

  1. کاراکتر فرد از لحاظ اضطراب  کمالگرایی  ویژگی های شناختی و البته دید فرد نسبت به شکست و موفقیت.
  2. ویژگی های قطعه اجرایی از نظر پیچیدگی قطعه و تسلط بر اجرای قطعه.
  3. تنظیم اجرا از لحاظ اندازه و ترکیب مخاطب  رقابتی بودن اجرا و یا ارزشیابی بودن آن و درنهایت اهمیتی که اجرا کننده برای اجرا دارد.

درمان اضطراب اجرا و ترس از صحنه

قبل از پرداختن به این قسمت باید درنظر بگیرید که هیچ درمان قطعی برای اضطراب اجرا وجود ندارد و مواردی که در ادامه اشاره می شود تنها در کاهش این اضطراب نقش دارند.

آموزش

موضوع آموزش نقش به سزا و ویژه ای در کاهش اضطراب دارد. در اموزش هدف این نیست که اضطراب را از بین ببریم بله هدف این است که با آموزش کارآمد میزان اضطراب را کاهش دهیم تا برای اجرای موفق آماده شویم.معلم ها معمولا در جواب برای کاهش اضطراب اجرا چنین مواردی را پیشنهاد می دهند:

  • بیشتر تمرین کن
  • -بعد از مدتی از پس این کار برخواهی آمد
  • -اجرای کلاسهای گروهی
  • -هر روز به اجرای ضبط شده ات گوش بده
  • -برای اعضای خانواده ات اجرا کن

در حالی که این موارد تا مدتی کارایی دارد و در عین حال راهکارهای عمیق تری وجود دارد.

یک معلم باید به شاگراش آموزش دهد چطور یک قطعه را حفظ کند  چطور گوش خود را تربیت کند  چگونه به موسیقی گوش دهد چطور بداهه نوازی و آهنگسازی کند و درنهایت اجرای بدون ترس داشته باشد. البته عموما معلم ها اینگونه درس نمیدهند زیرا خودشان به این شیوه آموزش ندیده اند.و معمولا معلم ها بیشتر روی نت خوانی کار میکنند یعنی آموزش تصویری و هیچ چیز بدتر از این نیست که شما تنها آموزش تصویری ببینید.

موسیقی یک اتفاق شنیداری و هنری است نه دیداری. حتی نت قطعه تنها یک نقشه است . شما پس از نگاه کلی بر نقشه  نقشه را کنار میگذارید و به راه خود ادامه می دهید (البته با پیشرفت تکنولوژی استفاده از جی پی اس معقولانه تر است). بنابراین عده ای از افراد بصورت تصویری یاد میگیرند و بعد از حفظ قطعه می توانند قطعه را در ذهن خود ببینند اما در عین حال برخی از طریق حافظه شنیدای یاد میگیرند چنین افرادی نمیتوانند تصویر قطعه را در ذهن خود پس از حفظ آن ببینند و در نهایت عده ای از طریق حس لامسه خود یاد میگیرند. البته خیلی کم پیش می آید که یک نفر تنها در یک گروه قرار بگیرد . برای مثال ممکن است شخصی ضمن اینکه تصویری یاد میگیرد از طریق حس لامسه خود نیز بتواند در یادگیری استفاده کند.

ویژگی های یک معلم هوشیار:

  • آگاهی از ظرفیت ها و محدودیت های هنرجوی خود
  • انتخاب رپرتوار در سطح فیزیکی و پیشرفت موسیقایی هنرجو
  • سازگاری با ویژگی های هنرجو

بطور کلی نقش معلم به عنوان ارزیاب میتواند در کاهش اضطراب اجرا تاثیر داشته باشد. برای مثال شما باید به عنوان یک معلم احساسات و افکار منفی هنرجوی خود را ارزیابی کنید . به کلاس و روند آموزش خود هدف دهید . فراموش نکنید همه ی انسانها متفاوت هستند بنابراین نمیتوانید از یک متد آموزشی مشخص برای همه ی هنرجویان خود استفاده کنید. در عین حال یک معلم باید شیوه آموزشی خود را با هنرجو انطباق دهد بطوریکه بتواند بین حفظ قطعه نت خوانی و بداهه نوازی تعادل ایجاد کند نه اینکه تلاش کند هنرجو را با شیوه آموزشی خود انطباق دهد.بنابراین با ارزیابی هنرجو و شیوه آموزشی خود می توانید میزان اضطراب هنرجوی خود را برای اجرا کاهش دهید.البته این ارزیابی تنها در زمینه روانشناسی نیست بلکه شما باید هنرجوی خود را از لحاظ موسیقایی نیز ارزیابی کنید. برای مثال:

  • تکنیک ضعیف و کمبود  تمرین
  • تمرکز کم روی شدت احساسات و ارتباط ضعیف با موسیقی
  • عدم لذت از اجرا
  • دوست نداشتن موسیقی
  • و همچنین از لجاظ اوضاع سلامت مانند کمبود خواب تغذیه کم و استفاده از الکل و مواد مخدر
  • تجربه  ناکافی از اجرا

تمامی این موارد قابل ارزیابی هستند و ارزیابی آنها تاثیر به سزایی در میزان اضطراب اجرا دارد.

کتاب‌شناسی

a systematic review of treatments for music performance anxiety

braving stage fright

in the spotlight (overcome your fear of public speaking and performing)

music performance anxiety(theory assessment and treatment)

improving occupation health and safety for professional orchestral musician in Australia

the psychology of music performance anxiety

وبسایت اسمارت موزیک

4.1/5 - (10 امتیاز)

نوشته های مشابه

‫۲ دیدگاه ها

  1. سلام و عرض ادب
    خسته نباشید 🌷
    در رابطه با «درمان اضطراب اجرا و ترس از صحنه» اشاره شد که مواردی در ادامه اشاره می شود و این موارد تنها در کاهش این اضطراب نقش دارند؛ اما به موردی اشاره نشد. آیا در مقاله ای دیگر به این مسئله پرداخته می‌شود؟

    1. بله دوست عزیز
      به علت طولانی بودن مطلب در دو یا سه قسمت منتشر خواهد شد.
      از طریق صفحه‌ی اینستگرام و یا خبرنامه در وبسایت میتونید مطلع بیشن از انتشار ادا‌مه‌ی مقاله.
      بخاطر انتظار عذرخواهی میکنیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا