کتاب نظریه و رهیافت ارف-شول ورک

75,000 تومان

در کتاب نظریه و رهیافت ارف-شول ورک توضیح خواهیم داد که برای آموزش گروه های سنی مختلف، در روزگار دشواری های اجتماعی، به هنگام آموزش هنرآموزانی با ناتوانی های گوناگون، در عرصه هایی چون موزه ها و کنسرتها، و در موقعیت‌های دیگر نیز می توان از آرف – شول ورک بهره جست.

 

پیش درآمدی بر نسخه ی فارسی

چندی پیش، گروهی از موسیقی دانان و آموزگاران پیگیر و متعهد که اکثرشان از فارغ التحصیلان دانشکده ی کارل أرف دانشگاه موتسارتئوم سالزبورگ هستند، از تدوین نسخه ی فارسی این مجموعه سخن گفتند.همین اشاره کافی بود تا دغدغه های آموزشی و فهم ژرف این همکاران جوانم بر من آشکار شود و از تمایلشان برای معرفی بهتر مبانی نظری ارف – شول ورک در میهنشان و آشنا ساختن همکاران و شاگردانشان با این رهیافت جهانی و فراگیر باخبر شوم.

دیری نپایید که این امر به سرانجام رسید. لازم است از تمام کسانی که در تهیه ی نسخه ی فارسی کوشیده اند، به خصوص آقای فرزان فرنیا، خانم نسترن کیمیاوی، و گروه آدمک که بازوی پرتوان این طرح مهم بودهاند، تشکر کنم. باشد تا هر آنکه عزم گام گذاشتن در راه رف – شول ورک دارد، از میوهی این طرح بهره مند شود و در کار آموزگاری اش از جستارهای حاضر استفاده کند.

پیشگفتار

آرف – شول ورک نام رهیافتی است که کارل آرف و همکارانش برای آموزش موسیقی به کودکان ابداع کردند. از عبارت آرف – شول ورک برمی آید که نامی باشد برای اشاره به دسترنج شخصی به نام آرف، اما در حقیقت و چنان که خود کارل أرف، آهنگساز و آموزش شناس آلمانی، هم اذعان و اصرار داشت، این نام، نام رهیافتی است در آموزش موسیقی به کودکان و از تلاش کارل أرف و جمعی از همفکرانش، از جمله گونیلد کیتمن، حاصل آمده است.

در زبان آلمانی، اصطلاح شول ورک (Schulwerk) به معنای کار مدرسه ای به کار می رود و از عبارت «کار مدرسه ای» برمی آید که طرح آموزشی و اصول روشنی باید وضع شود تا امر آموزش پیش برود، در حالی که اصل و طرح و مبادی و واژه هایی از این دست بر همان مفهومی دلالت می کنند که روش می خوانیم و در میان روش شناسی های آموزش موسیقی به کودکان، هیچ کدام به اندازه ی ادامه دهندگان راه آرف – شول ورک از «روش» پرهیز ندارند. پس آرف و شاگردانش از کدام منظر تدبیر آموزشی شان را روش نمیدانند و تأکید دارند که این تدبیر را با واژه ی «رهیافت» وصف کنند؟

اصطلاح روش برگردانی است از واژه ی «مد» که خود از واژه ی یونانی متدوس به معنای «معرفت جویی» یا تعقیب دانش مشتق شده است. روش یا همان متد در زیربنای توسعه ی علم مدرن جای دارد و می توان گفت که نهادهای دانشگاهی به یاری «روش»ها بوده است که در تکثیر و توسعه ی نظریه های مختلف کامیاب بوده اند . البته بسیاری از فیلسوفان و منتقدان علم همین خصلت روش باوری و یکپارچگی روشمندانه را مانعی بر راه نقد و خوداصلاح گری علم شمرده و آن را مهم ترین عامل باز ایستادن فرد از رشد آزادانه خوانده اند.

در ۱۹۲۷، أرف رؤیای آزمودن شیوهای نوین در آموزش ریتم در سر داشت. در جریان جستجوهایش برای تحقق این رؤیا به این نتیجه رسید که ریتم در گوهر کلام، موسیقی، و حرکت جای دارد. آرف و همفکرانش در مدرسه ی گونتر – و بعدها در دانشکدهی کارل ارف – طرحی درانداختند تا در مراحل مختلف آموزش، این سه بن مایه با هم ترکیب شود و به واسطه ی آن هنرآموزان به درجه ی بالایی از رهایی خلاقانه دست یابند و به سوی کنش هنرمندانه هدایت شوند. گام نخست آرف این بود که استفاده از پیانو در آموزش کنار گذاشته و به جای آن سازهای کوبه ای ساده ای چون زنگوله ها، خاشخاشکها، سنجها، و طبل ها به کار گرفته شود.

در نیمه نخست سده‌ی بیستم، ایده هایی چون کمینه گرایی در شاخه های مختلف هنری اقبال یافت و ارف هم با بهره گیری از همین ایده ها و اندیشه ی برگشت به سرچشمه ها، اصطلاح «موسیقی بنیانی» را برای رهیافت آموزشی خود برگزید. موسیقی بنیانی موسیقی طبیعی است که همگان می توانند یادش بگیرند و تجربه اش کنند؛ در ضمن با طبیعت انسان نیز سازگاری دارد. این موسیقی افزون بر سادگی، شاعرانه و هنرمندانه است و از خلال زبانی فهمیدنی، انسان را به کنش خلاق وامیدارد.

کارل أرف در سراسر زندگی حرفه ای اش همواره از سازمایه های فرهنگی اروپایی و آلمانی، به خصوص سازمایه های فرهنگی زادگاه خودش، ایالت باواریا، بهره می گرفت، چون بر این گمان بود که هر انسانی با سازوکارهای فرهنگی محیط پیرامون خود مأنوس است و به آسانی می تواند از این ساز و کارها استفاده کند، بنابراین کاربست این سازوکارها مایه ی تسهیل امر یادگیری خواهد بود. از همین رو هم او یکی از ریشه های موسیقی بنیانی را در همین ساز و کارهای فرهنگی بازمی جست.

در مجلد پیش رو، رهیافت أرف – شول ورک از زبان بنیان گذاران و توسعه دهندگانش شرح داده شده و آنچه بین سالهای ۱۹۳۲ تا ۲۰۱۰ بر این رهیافت گذشته، به تفصیل گزارش شده است. خواننده ی فارسی زبان با تکیه بر این متن می تواند روایتی بی واسطه از رهیافت أرف به دست آورد و از زبان بنیان گذاران این مکتب با چیستی آن آشنا شود.

فرزان فرنیا زمستان ۱۳۹۴

 هر کسی با ارف – شول ورک امروزی دست و پنجه نرم کرده باشد، پرسش های بسیاری در ذهن دارد:

أرف – شول ورک از کجا ریشه می گیرد؟ این مکتب از کدام متن اجتماعی – فرهنگی برخاسته است؟ چگونه می توان انتشار و گسترش پیش بینی نشده ی این مکتب را در کشورها و قاره های گوناگون توضیح داد؟ وجه‌های ثابت ارف – شول ورک کدام اند و کدامین جنبه هایش در پنجاه سال گذشته توسعه یافته و دگرگون شده اند؟نویسندگان شول ورک، همکارانشان، و جانشینان آنها از همان روزهای نخست مدرسه ی گونتر تا امروز، در کتاب ها، مقاله ها، و ضمیمه ها کوشیده اند تا به این پرسش ها و بسیاری از پرسش های دیگر پاسخ دهند.

گفته های آنها روزنه ای است رو به زمینه های تاریخی، ارتباط‌ها، و روند توسعه یابی ارف – شول ورک. این کسان بنیان هایی را توصیف کرده اند که امروز از داشته های مشترک ما به شمار می رود؛ مقصود همان آموزش شناسی موسیقی و حرکت است، اما شمار اندکی هستند که از خاستگاههای این داشتهی مشترک باخبر باشند.

به لطف جستارهای موجود درباره ی نظریه و رهیافت آرف – شول ورک، ضمیمه ی نظری بایسته ای در اختیار داریم که به کمکش می توانیم تجربه و شيوهی اجرایی مان را صورت بندی و تبیین کنیم. مخاطبان جستارهای یادشده کسانی هستند که در کشورهای مختلف به کشورهایی که هر روز بر شمارشان افزوده می شود – به کارگاههای مقدماتی و پیشرفته ی ارف – شول ورک می پیوندند، یا به پژوهش در زمینه ی آموزش موسیقی و ایا حرکت و خاستگاهها یا «سیر تکوین آنها در اعصار » علاقه دارند. امید داریم که دست نوشته ها و جستارهای ما بر اندیشه و شیوه های آموزشی انسان های بیشتری تأثیر بگذارد.

 

نویسنده

انتشارات

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “کتاب نظریه و رهیافت ارف-شول ورک”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا