کتاب موسیقی از آموزش تا اجرا اثر فرزین طهرانیان

48,000 تومان

شاید موضوعی که بیش از همه توجه هر بیننده را هنگام اجرای یک نوازنده گیتار به خود جلب می کند حرکت های پیچیده ی دست چپ او باشد. نزد بسیاری از نوازندگان گیتار میزان سختی یک قطعه را انگشت گذاری دست چپ تعیین می کند. در واقع انگشتان دست چپ وظایف زیادی دارند. آنها باید به طرز صحیح روی سیم ها قرار بگیرند؛ به سرعت جابه جا شوند، از همدیگر به اندازه های لازم و گاهی غیرممکن باز شوند.

دسته:

پرلود

زمانی که صحبت از آموزش در میان است، مهمترین سوال این است که هدف از این آموزش چیست؟ زیرا آموزش بی هدف یا آموزش دیدن بی هدف بی شک عملی موقتی خواهد بود، زیرا هنرجو دیر یا زود به علت مشخص نبودن هدف و نتیجه ی کار از ادامه آموزش منصرف خواهد شد. در آموزش رشته های هنری هدف اصلی در واقع یک چیز است: آفرینش یک اثر هنری و در درجه بعد تربیت افراد متخصص برای انجام کارهای هنری که می تواند به عنوان یک هدف پایین تر مطرح شود.

هر محصول هنری برای آنکه بتواند به عنوان یک اثر هنری مطرح شود باید این سه شرط را دارا باشد:

اول اینکه منحصر به فرد باشد (تقلید یا کپی نباشد، در آن خلاقیت و نوآوری وجود داشته باشد) دوم اینکه این محصول امکان تجزیه و تحلیل را داشته باشد و سوم اینکه قابل آموزش دادن باشد. موسیقی نیز به عنوان یک هنر از این قاعده مستثنی نیست. در زمینه آهنگ سازی بیشک خلق یک اثر هنری همواره هدف اصلی و آرزوی آهنگساز است. اما در اجرای یک اثر از سوی نوازنده، رهبر ارکستر یا کر همیشه سوالی مطرح می شود، آیا اجرا کننده در حال خلق اثر هنری است یا تنها به کاری هنری اشتغال دارد؟

شکی نیست که کار یک اجرا کننده از رهبر کر و ارکستر گرفته تا خواننده و نوازنده چیزی جز بازآفرینی یک اثر موسیقی و در واقع کامل کردن کار آهنگ ساز نیست! با نگاهی به اجراهای ماندگار و کنسرت هایی که در تاریخ موسیقی جاودان شده اند می توان به جرأت گفت که یک اجرا کننده نیز می تواند خالق اثری هنری باشد. با امید رسیدن به یک اثر هنری موسیقایی به نگاشتن این کتاب پرداختم. مطالبی که در این کتاب خواهید یافت حاصل شاگردی من نزد استادی بزرگ در زمینه آموزش موسیقی به نام والری کاراستلوو (Valery Korostelov) است که در سال آخر دوره کارشناسی ارشد افتخار حضور در کلاس های ایشان را داشتم.

تنها افسوس که چرا زودتر با چنین اندیشه هایی و چنین فردی آشنا نشدم. تمام آموخته هایم از این کلاس ها را به همراه ترجمه هایی از چندین کتاب مرتبط در این کتاب گرد آورده ام که پیش روی شما است. لازم به ذکر است که هر بخش از کتاب می تواند به تنهایی در قالب یک کتاب یا مقاله ای مجزا بسط و گسترش یابد. حتی می تواند به عنوان موضوع پایان نامه دانشجویان مورد استفاده باشد. برای هر فصل از کتاب به چندین منبع مراجعه شده و چکیده آن در دسترس شما قرار گرفته است.

سپاس فراوان دارم از هنرمند گرامی مجید سینکی که با دقت و توجه این کتاب را مطالعه کرد و راهنمایی های کارسازش را از من دریغ نداشته و به چاپ اثر همت گمارد. این کتاب پیشکشی است از دوره شش ساله تحصیل و تدریس در خارج از ایران به فرزندان سرزمین مادری ام.

فرزین طهرانیان اول فروردین ۱۳۸۹

پرلودی بر چاپ دوم

کمتر از یک سال از چاپ این کتاب می گذرد و با کمال خوشحالی دست اندرکار چاپ دوم شده ایم. استقبال هنرجویان و استادان موسیقی از این کتاب بسیار باعث دلگرمی من و همکارانم در نشر هم اواز بوده و با همفکری تمامی دوستان و افراد صاحب نظر و اندیشه، تغییراتی در کتاب انجام شده است. از جمله این تغییرات افزودن تمرین هایی در پایان هر فصل است که انجام دادن آنها به خواننده کمک خواهد کرد تا در مورد مسایلی که شاید تا امروز از نظر او بی معنی بوده بیندیشد و خود را مورد نقد و تحلیل قرار دهد.

به تمامی همکارانی که از این کتاب به عنوان کتاب درسی استفاده می کنند توصیه می کنم تا در انجام تمرینات خواسته شده کوشا باشند و فرصت لازم را برای انجام آنها در کلاس ها فراهم کنند. در اینجا لازم است به طور خاص یادآوری کنم، هدف این کتاب آموزش موسیقی به شکل حرفه ای است و در جایی که به بررسی سطوح مختلف استعداد و توانایی می پردازد منظور هنرجویی است که قصد فراگیری حرفه ای موسیقی را دارد تا در آینده به عنوان موسیقیدان زندگی خود را اداره کند.

بی تردید تمامی انسانها اگر استعداد موسیقی نداشته باشند، به موسیقی علاقه دارند و می توانند برای یادگیری این هنر والا تلاش هایی انجام دهند. این تلاش بسیار زیبا و قابل احترام است؛ اما وجدان حکم می کند که معلم موسیقی در مورد کسی که اراده بر حرفه ای شدن دارد، سختگیرتر بوده و آینده و خوشبختی هنرجو را به دقت مورد توجه قرار دهد. افسوس فراوان که در کشور ما جای نقد هنری بسیار خالی است؛ هرچند این کتاب به سرعت در بازار ایران به فروش رفت و حتی برنده جایزه سوم خانه موسیقی شد هیچ کجا نقدی بر آن نوشته نشد تا بتوانم با تکیه بر آن اصلاحاتی انجام دهم.

تشکر ویژه از استاد مهرک صفاییه، استاد اکبر محمدی، استاد نصرالله ناصح پور که منتقدانی دقیق بر این اثر بودند. تشکر از استاد کیوان ساکت که علاوه بر مطالعه و نقد دقیق این کتاب امکان معرفی آن را از رسانه ملی میسر کردند. و سپاس فراوان از هنرمند گرامی مجید سینکی که در تمام مراحل شکل گیری و آماده سازی چاپ دوم بنده را تنها نگذاشتند.

فرزین طهرانیان تهران شهریور ۱۳۹۲

مقدمه

شاید موضوعی که بیش از همه توجه هر بیننده را هنگام اجرای یک نوازنده گیتار به خود جلب می کند حرکت های پیچیده ی دست چپ او باشد. نزد بسیاری از نوازندگان گیتار میزان سختی یک قطعه را انگشت گذاری دست چپ تعیین می کند. در واقع انگشتان دست چپ وظایف زیادی دارند. آنها باید به طرز صحیح روی سیم ها قرار بگیرند؛ به سرعت جابه جا شوند، از همدیگر به اندازه های لازم و گاهی غیرممکن باز شوند.

در طول دسته گیتار حرکت کنند، فشار لازم را روی سیم داشته باشند؛ آکورد بگیرند، لگاتو، استاکاتو، فلاژوله …. و تمام اینها ذهن هنرجو را بیش از اندازه مشغول می کند. در مقابل، دست راست ظاهرا در موقعیتی معمولا ثابت است و گویی انگشتان این دست همواره بدون اراده تابع انگشتان دست چپ هستند، بنابراین ناخودآگاه به آن توجه لازم نمی شود. حتى تمرین های ویژه ی دست راست، بدون نیاز به دست چپ کمتر نوشته شده است.

در صورتی که هر اندازه در کسب مهارت های نوازندگی پیشرفت می کنیم، اهمیت دست راست بیشتر می شود؛ یعنی با عبور از همه ی مشکلات تکنیکی، آنچه به عنوان هنر موسیقی، موزیکالیته، بیان احساسات، ارتباط با شنونده و باید از این ساز تراویده شود به انگشتان دست راست مربوط است. باید هر حرکت آن ارادی و حاصل آن مطابق خواسته ی درونی ما باشد؛ بنابراین باید آن را به خود نزدیک کنیم و با گوش دادن به صدای تولیدشده امکانات و توانایی انگشتان را شناخته و سعی در بهبود آن داشته باشیم.

موضوعی که در این کتاب برای استقلال دست راست مورد توجه و تأکید قرار گرفته، تمرین با سیم های آزاد است و تنها در بخش آخر کتاب از دست چپ استفاده شده است تا از این طریق به اهمیت دست راست و لذت نوازندگی، بیشتر پی ببریم. پیش از هر چیز اهم وظایف انگشتان دست راست را یک بار برای خود مرور کنید.

وظایف انگشتان دست راست:

1. تولید صدای شفاف

۲. سرعت

٣. نگه داشتن ریتم

۴. حفظ نوآنس و دینامیک

۵. تغییر رنگ دادن به صدا

۶. ضربه زدن بر سیمها و چگونگی آن و جهت بهتر انجام دادن

قدرت انگشتان دست راست منظور از قدرت، کندن سیم ها با تمام نیرو و یا حتی قوی نواختن نیز نیست بلکه توانایی بالقوه ای است که اولا مستقل از انگشتان دیگر است و دوم، می تواند هر لحظه تغییر نوآنس، رنگ و … را به طور مطلوب انجام دهد.

اندازه و شکل ناخن

ناخن های بیش از اندازه بلند، قدرت و کیفیت صدا را کم می کند. به علاوه تسلط لازم را برای سرعت و کنترل به شدت پایین می آورد. اندازه مناسب ناخن به شکل سر انگشت و چاقی و لاغری آن بستگی دارد. اگر شما ناخن هایی دارید که خمیده به پایین هستند باید اندازه آن را به حداقل برسانید. به طور کلی بلندترین قسمت ناخن باید اندازهای بین دو تا سه میلی متر داشته باشد. برای به دست آوردن شکل مناسب بهتر است ناخن طوری سوهان زده شود که سیم طول بیشتری از ناخن را طی کند و مقاومت آن در مقابل ناخن کم باشد.

سه مرحله را می توان هنگام برخورد ناخن با سیم در نظر گرفت:

١. زمان اولین تماس در قسمت کم ارتفاع و سمت چپ ناخن رخ میدهد که در این لحظه سر انگشت نیز در تماس با سیم قرار دارد.

۲. طول ناخن در زمان لغزیدن به روی سیم هر مقدار بیشتر باشد صدا پرحجم تر خواهد بود.

٣. لحظه رها شدن در نقطه ی حداکثر ارتفاع و سمت راست ناخن صورت می گیرد. (در آن لحظه فقط ناخن با سیم در تماس است.)

نحوه نواختن یا ضربه زدن به سیم

ضربه های آپویاندو و تیراندو برای تمام نوازندگان گیتار آشنا است اما آنچه مهم است نحوه ی اجرای آن است. در هر دو حالت نیروی ضربه از بند اول اعمال می شود؛ یعنی مفصلی که انگشت را به کف دست متصل می کند. در هر دو مورد شکل هلالی انگشت نباید در لحظه ی ضربه (به خصوص آپویاندو) تغییر کند (انگشت در مقابل مقاومت سیم مغلوب نشود). البته شکل ناخن در این مورد نقش مهمی دارد. حرکت انگشت پس از عبور از سیم ادامه دارد ولی به سرعت برای ضربه بعدی آماده شود.

استقلال انگشتان از یکدیگر

نواختن یک یا چند انگشت نباید باعث حرکت اضافی یا انقباض انگشت یا انگشتان دیگر شود. به طوری که بتوان در یک زمان از هر انگشت در مواردی خاص صدای متمایزی نسبت به انگشتان دیگر به دست آورد. تمرین های بخش دوم و سوم به همین منظور طراحی شده اند.

استقلال انگشتان دست راست از دست چپ در این کتاب که تمرین های آن برای دست راست طراحی شده است، نگاه ما به نوازندگی گیتار از دست راست شروع می شود. به طور مثال برای نواختن یک گام، در مرحله ی اول مهم این است که چه سیم هایی با چه انگشتانی نواخته میشوند و بعد از آن انگشتان دست چپ نت های موردنظر را می گیرند.

تعادل و پایداری منظور از پایداری، ثابت نگه داشتن مقدار نیرو و حفظ انرژی در نواختن ترتیب های منظم یک شکل و یکنواخت انگشتان دست راست در مدت زمان نسبتا طولانی است. به طور مثال در ترمولو، انرژی انگشتان در طول اجرا تقریبا ثابت هستند و نباید بیش از حد کاهش یابد. با تکرار زیاد هر یک از تمرین های این کتاب سعی کنید مهارت لازم را در جهت حفظ انرژی هنگام اجرا به دست آورید. از طرفی، حفظ تعادل هنگام هر نوع تغییری ضروری است.

چند نکته در مورد استفاده از تمرین های این کتاب

۱. پایان هر تمرین با علامت برگشت مشخص شده است و در صورت تعدد آنها با یک موضوع مشترک هر یک با عدد داخل مربع شماره گذاری شده اند. برای نتیجه ی بهتر، هر عبارت نه فقط یک بار، بلکه چندین بار تکرار شود.

٢. با الگو قرار دادن اغلب نمونه ها و با تغییر انگشت گذاری و یا تغییر سیم و حتی ریتم، تعداد بیشماری از تمرین های مشابه به دست می آید که در این کتاب از ذکر آنها صرف نظر شد و فقط ایده ی اصلی با چند تمرین شاخص معرفی شده است.

٣. هر تمرین را با سرعت آهسته شروع کنید و به تدریج با استفاده از مترونوم آن را بیشتر کنید.

۴. شکل مناسب ناخن ها و ایجاد صدای شفاف را همواره حفظ کنید.

۵. تمرین ها فقط برای دست راست (غير از بخش هفتم) نوشته شده است. با این حال بعد از تسلط در اجرای آنها، ممکن است شما از دست چپ نیز برای اجرای آکورد یا ملودی استفاده کنید.

نویسنده

انتشارات

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “کتاب موسیقی از آموزش تا اجرا اثر فرزین طهرانیان”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا